Fiets Seminar – Donderdag 18 oktober 2012

Het Nederlands-Vlaams Instituut in Cairo is verheugd de fietsseminar te kunnen aankondigen die op 18 oktober georganiseerd wordt in samenwerking met de Nederlandse Ambassade en The Green Arm, onderdeel van de Egyptische NGO Nahdet al-Mahrousa. Nederland staat wereldwijd bekend als een pionier in het uitwerken van een positief fietsbeleid, met een uitgebreide infrastructuur om onder andere het verkeer in binnensteden te ontlasten.

Cairo staat bekend om haar enorm drukke verkeer waar miljoenen mensen zich dagelijks wurmen door de overvolle straten en openbaar vervoer. De limiet van wat het openbaar vervoer en de straten aan kunnen is al lang overschreden en nieuwe originele ideeën om de mobiliteit te verbeteren zijn dringend nodig. Vandaar dat we dit fietsseminar organiseren om samen na te kunnen denken over een mogelijk beleid voor Egypte. Tijdens het seminar zullen experts uit Nederland en Egypte hun ervaring, ideeën en onderzoek bespreken in verband met het integreren van de fiets in het verkeersbeleid. Dergelijk integratiebeleid heeft onder andere tot positieve resultaten geleid in Mexico City en in andere steden.

Verslag van het seminar

Vorig jaar werd het instituut benaderd door urbanist Mohamed Elshahed,  stichter van de website Cairobserver.com. Hij vroeg zich af of het Nederlands-Vlaams Instituut niet iets kon doen om de knowhow die in de Lage Landen aanwezig is over fietsen ter beschikking te stellen van Egypte, waar de fiets nog te weinig gezien wordt als deel van een oplossing voor het mobiliteitsprobleem. De Nederlandse ambassade was meteen enthousiast om mee in dit project te stappen. Nederlandse fiets-experts werden al snel gevonden via de recent opgerichte Dutch Cycling Embassy en in de Egyptische NGO The Green Arm werd een actieve Egyptische partner gevonden.

Het initiele idee groeide uit tot een tweedaags fiets-evenement: op donderdag 18 oktober vond een seminarie plaats in de bibliotheek van het NVIC onder de titel Cycling in Egypt? Cycling as a Means of Transport. En op vrijdag 19 oktober werd de theorie in praktijk gebracht met een fietstocht die het fietsen onder de aandacht van een breder publiek bracht.

Donderdag 18 oktober
Het fietsseminar op donderdag bracht Nederlandse fietsexperts samen met Egyptische mobiliteitspecialisten en activisten. Een overzicht van het programma en de abstracts van de lezingen vindt u hier en hier. Het seminar trok een talrijk, gevarieerd en geïnteresseerd publiek, dat tijdens de discussies na de lezingen een belangrijke input leverde.

Het seminar werd afgerond met een rondetafelgesprek, waarbij een aantal interessante thema’s die tijdens de lezingen en discussies naar voor kwamen nog eens werden besproken.
Zo werd nog eens benadrukt dat aandacht voor aspecten als cultuur en menselijk gedrag minstens even belangrijk zijn voor een goed transportbeleid als planning en ingenieurswerk, en dat het vaak de aandacht die aan deze elementen besteed wordt is die bepaalt of een mobiliteitsbeleid werkt of faalt.

De rol van fietsen als een emanciperende en egaliserende vervoerswijze werd ook nog eens herhaald. In de Lage Landen fietsen zowel de arbeider als de eerste minister, en mannen evenveel als vrouwen. Verschillende factoren in de Egyptische samenleving bemoeilijken het promoten van fietsen als een alternatieve vorm van transport, onder andere een sociaal stigma en het beeld dat het niet gepast is voor vrouwen om te fietsen. Deze hinderpalen zijn echter niet onoverkomelijk. Verschillende fietsgroepen zijn actief in Egypte, die door de organisatie van groepsfietstochten voor een grotendeels middenklasse publiek beetje bij beetje het sociale stigma verwijderen. Seksuele intimidatie wordt ook gezien als een belangrijke rem voor vrouwen om op de fiets te stappen, maar seksuele intimidatie is een algemeen probleem in Egypte en verschillende vrouwelijke fietsers in het publiek getuigden dat ze minder lastig gevallen werden op de fiets dan wanneer ze zich te voet of met het openbaar vervoer in het verkeer begeven.

Er werd meermaals op gewezen dat de fiets in de voorbije eeuw een belangrijk transportmiddel is geweest in Egypte, maar een grote terugval heeft gekend door motorisering van het verkeer. Dezelfde evolutie vond ook plaats in Nederland, maar waar men in Nederland het tij heeft weten te keren sinds de jaren 70, verliest de fiets in Egypte nog steeds terrein, onder andere ten voordele van goedkope motorfietsen. Om het fietsen in Egypte terug te promoten, zitten we met een kip-of-ei patstelling: de overheid gaat niet investeren in een fietsvriendelijk beleid zolang er geen vraag naar bestaat vanuit een grote hoeveelheid fietsers; en het aantal fietsers blijft beperkt zolang er geen fietsinfrastructuur bestaat. De oplossing hiervoor ligt in het organiseren van drukkingsgroepen die de aandacht vestigen op de mogelijkheden die fietsen biedt voor het verlichten van de verkeersproblemen in Egypte en die een fietsvriendelijker beleid eisen. We hopen dat dit seminarie een stap in die richting zal betekenen, en een verdere samenwerking tussen de Nederlandse en Egyptische experts zal voortbrengen.

Photo by Rami Magdi

Photo by Rami Magdi

Fietstocht
Op vrijdag 19 oktober brachten we de oproep naar fietsers om zich te organiseren in praktijk. Van op verschillende plaatsen in de stad kwamen groepen fietsers afgezakt naar de Nederlandse ambassade in Zamalek, vanwaar uiteindelijk een stoet van een 300-tal fietsers zich een weg baande tot aan de Qasr el Nil brug voor een groepsfoto. Het was een bonte mengeling, uitgedost in oranje T-shirts die opriepen om de auto te laten staan en actief vervoer te gebruiken: het leeuwendeel van de fietsers waren jonge Egyptenaren (ongeveer evenveel jongens als meisjes), maar ook oudere fietsers en buitenlanders waren goed vertegenwoordigd. De Nederlandse ambassade had 150 fietsen ter beschikking gesteld, die gretig aftrek vonden, een teken dat veel mensen graag willen fietsen maar nog niet de stap hebben gezet om zelf een fiets aan te schaffen. Na de fietstocht werd nagepraat in de tuin van de Nederlandse ambassade, die voor hapjes en drankjes had gezorgd. De sfeer was euforisch; “en wij dachten dat wij de enige waren die fietsen in Cairo” was een veelgehoorde kreet.

Evenementen als dit hebben duidelijk een dubbele functie: enerzijds de aandacht van een breder publiek vestigen op de fiets als een deel van de oplossing voor het mobiliteitsprobleem, maar anderzijds ook het enthousiasmeren en activeren van de bestaande fietsers. Iedereen ging uiteindelijk weg met een versterkte hoop dat Cairo ooit echt een fietsstad wordt. 

Sprekers en programma

Het seminar is opgedeeld in verschillende sessies. De eerste sessie gaat over niet-gemotoriseerde transportmiddelen, zoals fietsen en wandelen, en hoe die in te plannen in een coherent transportbeleid voor de stad. Dr. Martin van Maarseveen (Universiteit Twente) zal het hebben over algemene theorieën en hoe fietsen kan passen in zo’n beleid. Dr. Ahmed Mosa (The German University in Cairo (GUC)) zal meer specifiek kijken naar de uitdagingen voor stadsplanning in Cairo en Egypte.

De tweede sessie legt dan de nadruk op de uitdagingen die fietsen stellen in een stadsomgeving. In deze sessie zal Leo de Jong M.Sc. spreken over de uitdagingen om een fietsinfrastructuur te ontwikkelen. Dr. Mark Zuidgeest (Universiteit Twente) zal het hebben over hoe deze fietsinfrastructuur kan ontwikkeld worden in Egypte.

In de derde sessie zullen we dan aandacht besteden aan praktische ervaringen en de socio-culturele aspecten wat betreft fietsen in Cairo. Ahmed Dorghamy zal spreken over fietsen en Yehia Shawkat over niet-gemotoriseerd verkeer in het algemeen.

De donderdagavond lezing van die dag zal ook toespitsen op het onderwerp van de dag met een extra lezing van dr. Mark Zuidgeest (voor meer info zie ons lezingenprogramma). 
De plaatsen zijn beperkt in onze bibliotheek. Dus indien u geïnteresseerd bent, stuurt u dan graag een mailtje naar info@nvic.leidenuniv.nl en dan sturen we een inschrijvingsformulier.

Nadere aankondigingen over het fietsseminar zullen volgen op deze website.

 
Laatst Gewijzigd: 31-10-2012